Marie Rouanet au Festival international de géographie 1994
Archives de la Ville de Saint-Dié-des-Vosges
Es amb emocion qu’aprenguèrem la despartida de Maria Roanet, lo 25 de genièr 2026 a Sant Africa. Granda figura de l’occitanisme e de la cultura occitana contemporanèa, Maria foguèt una de las voses importantas de la « novèla cançon occitana » (10 disques entièrament en occitan, un milierat de concèrts) e una escrivana de tria, legida e celebrada, amb un cinquantenat de libres, per la màger part escrits en francés. Coma son òme, l’Ives Roqueta, èra presa per un insaciable desir de crear, de testimoniar, de menar a bon pro de projèctes multiples e ambicioses, de militar, per l’onor e la beutat de la causa d’òc. Professora de letras, Maria Roanet foguèt tanben cronicaira, compositritz, editritz scientifica, realizatritz de documentaris, e elegida d’esquèrra al conselh municipal de Besièrs de 1977 a 2001. Tota sa vida e tota son òbra mòstran sa talent de « respirar larg », coma disiá. Aquela amorosa dels mots, del lengatge, voliá totjorn anar mai luènh: « la literatura », afortissiá, « se pòt pas arrestar al vilatge ». Son imaginacion feconda e son incessanta quista d’umanitat, tanben son engatjament politic, li fasián gaitar a l’encòp l’aicí e l’orizont. E quin orizont! Quand publica, en 1970, en çò d’Oswald, una antologia bilingüa intitulada Occitania 1970, los poètas de la descolonizacion, sorgís la lutz d’un mond en marcha cap a una justícia universala, l’asuèlh d’un long combat que comença totjorn ont vivèm, ont aimam e patissèm.
Maria Roanet se n’anèt. Mas sa paraula demòra. Que nos siá permés de li daissar lo darrièr mot, dins aquesta lenga que tant presèt e defendèt contra galèrna e vent de subèrna :
La mòrt es pas nòstra sòrre mas nòstra siamesa,
despuèi lo primièr buf.
E ja sabètz qui ganharà. Ieu tanben.
Mas fenhètz d’oblidar aquela negra preséncia.
E mai esperatz d’i escapar. Ieu tanben.
Mòrt e vida. Coma nuèit e jorn,
mescladas e imbricadas.
Eric Fraj